Dziecko rozwiązuje łamigłówkę, jest już blisko, ale jeszcze nie do końca. Powoli traci motywację, aż w końcu udaje się mu ukończyć zadanie i rozlega się wesoły głos „Dobra robota”! Nagle dziecko od razu chce zrobić to samo jeszcze raz. Wydaje się, że to coś drobnego i bez znaczenia – po prostu dobre słowo. Ale ten moment znaczy więcej, niż mogłoby się wydawać. I nie tylko my tak uważamy!
W 2021 roku badacz z Uniwersytetu Tallińskiego postanowił odpowiedzieć na pytanie, które po cichu zadaje sobie każdy rodzic: czy nauka poprzez zabawę na ekranie rzeczywiście wspiera dzieci w nauce czy jest jedynie rozrywką? Aby to sprawdzić, zapytał o zdanie 44 nauczycieli, którzy korzystali z ALPA Kids w swoich klasach.
Ich odpowiedzi były zaskakująco spójne. A wiele z tego, co opisywali, wracało raz po raz do jednego: jak czuje się dziecko, gdy coś mu się uda.
Nauka poprzez zabawę
Badanie miało odpowiedzieć na proste pytanie: czy dzieci rzeczywiście się czegoś uczą, grając w gry, czy jest to po prostu rozrywka, która jedynie przypomina edukację? Przez miesiące nauczyciele korzystali z ALPA Kids w codziennych lekcjach, a gdy opisywali, co się zmieniło w klasie, wciąż powracały te same obserwacje. Dzieci pozostawały zmotywowane i prosiły o kolejną grę, nawet te, które wcześniej nie były szczególnie zainteresowane nauką. Nauczyciele zauważyli bogatsze słownictwo, lepszą wymowę oraz większą pewność siebie w słuchaniu, czytaniu i pisaniu, budowaną dzięki powtarzaniu i stopniowej informacji zwrotnej aplikacji. Błędy przestały być czymś wielkim, ponieważ dzieci mogły po prostu spróbować ponownie i – jak twierdzili nauczyciele – czuły się dobrze z samym procesem, zamiast zniechęcać się popełnionym błędem. Podsumowując, wszyscy 44 nauczyciele stwierdzili, że ALPA miała pozytywny wpływ na naukę języka u ich uczniów.
Jedno odkrycie wyróżniało się szczególnie. Około 98% nauczycieli stwierdziło, że ALPA szczególnie pomagała dzieciom z rosyjskojęzycznych rodzin uczyć się języka obowiązującego w kraju do którego przyjechały. Nie było to więc tylko narzędzie wspierające całą klasę. Dla dzieci, które zwykle siedziały w ostatniej ławce, było to prawdziwe wsparcie.
Niedoceniona siła słów „Dobra robota!”
Kiedy nauczyciele wyjaśniali, co faktycznie pomagało, wciąż opisywali to samo różnymi słowami: sposób, w jaki aplikacja reaguje w momencie, gdy dziecko zrobi coś dobrze.
Oto, z czym nauczyciele to łączyli: pochwała po ukończeniu zadania, jak mówili, daje dzieciom „dużo pozytywności i pewności siebie” oraz podnosi ich poczucie własnej wartości, a nawet budzi zainteresowanie u dzieci, które wcześniej nie były szczególnie chętne do nauki. Dziecko, które niespecjalnie interesowało się nauką, zaczyna się angażować – nie dlatego, że aplikacja stała się głośniejsza czy szybsza, ale dlatego, że sprawiła, że poczuło się zdolne.
Tu błędy są dozwolone
Nauczyciele zauważyli też coś jeszcze: dziecko mogło coś zrobić źle i po prostu spróbować jeszcze raz. Aplikacja pozwala dziecku powtarzać zadanie dowolną liczbę razy, a nauczyciele twierdzili, że pomagało to dzieciom czuć się dobrze z całym procesem, zamiast źle z powodu pojedynczego błędu.
To ważniejsze, niż mogłoby się wydawać. Wczesna nauka w dużej mierze sprowadza się do jednego: czy dziecko jest gotowe spróbować czegoś trudnego, popełnić błąd i spróbować jeszcze raz. Przestrzeń do nauki, w której błędy nie są niczym wielkim, to przestrzeń, w której dzieci podejmują ryzyko. A to właśnie w podejmowaniu ryzyka dokonuje się prawdziwy wzrost.
Aplikacja wspiera dziecko na dwa sposoby jednocześnie. Po pierwsze, chwali je za każdy sukces, budując w ten sposób jego poczucie sprawczości. Po drugie, umożliwia wielokrotne próby, dzięki czemu popełnianie błędów nie wiąże się z żadną presją. To połączenie pochwały i swobody sprawia, że nauka przebiega w sposób przyjemny i pozbawiony stresu.
Pozwól alpace być Twoim przewodnikiem
Skuteczność nauki z ALPA Kids w dużej mierze wynika z tego, że dziecko nie otrzymuje pochwały od bezosobowej maszyny, lecz od konkretnej postaci – ALPY, przyjaznej alpaki, która towarzyszy mu w nauce.
Zdaniem nauczycieli postać ta odgrywa szczególnie istotną rolę w przypadku dzieci z które uczą się nowego języka. ALPA na głos wyjaśnia zasady każdej gry, a następnie nagradza dziecko pochwałą po każdym sukcesie. Okazało się to mieć większe znaczenie, niż początkowo zakładano: ALPA nigdy nie ocenia negatywnie i pozwala na nieograniczoną liczbę prób, nie wywierając przy tym żadnej presji. Ponieważ cała komunikacja – instrukcje, tłumaczenia i zachęty odbywa się w języku docelowym, gry pozostawały zrozumiałe nawet dla dzieci, które jeszcze nim nie władały. Dzięki temu ich uwaga skupiała się na słuchaniu i próbach, a nie na rezygnacji z trudnego zadania.
Model, w którym przyjazny głos najpierw tłumaczy zadanie, a potem chwali za jego wykonanie, nie jest nowy – od dawna sprawdza się w relacji między dzieckiem a dorosłym. Jak pokazuje badanie, równie dobrze sprawdza się także w wersji cyfrowej – z wesołą alpaką na ekranie tabletu.
Co możesz wypróbować w domu
Nie potrzebujesz aplikacji, żeby zastosować najlepszy pomysł z tego badania. Zasada „dobra robota” działa równie dobrze przy kuchennym stole.
Kilka drobnych rzeczy wartych przejęcia:
- Pochwal dziecko, za wysiłek, nawet jeśli popełni błędy
- Spraw, by błędy były nudne. Im spokojniej reagujesz na złą odpowiedź, tym chętniej dziecko spróbuje jeszcze raz. „Prawie! Spróbuj jeszcze raz” to pełne zdanie.
- Świętuj na głos drobne zwycięstwa. Kiedy dziecku się uda, powiedz to. Ten mały wybuch uznania to dokładnie to, o czym mówili nauczyciele.
- Pozwól im powtarzać. Dzieci uwielbiają robić coś, co właśnie opanowały, raz po raz. To nie jest nuda. To ćwiczenie pewności siebie.
Nie chodzi tu o presję ani o wyniki. Chodzi o to, by dziecko czuło się na tyle bezpiecznie, by próbować, i na tyle dumne, by nie przestawać.
Czego możemy nauczyć się z tego badania?
Nauczyciele zauważyli, że chwalenie uczniów bardziej angażuje ich w naukę, a przyzwolenie na błędy zwiększa ich gotowość do podejmowania ryzyka. Przyjazny głos mówiący „dobra robota” buduje w nich przekonanie, że poradzą sobie z kolejnym zadaniem. Innymi słowy: dzieci, które czują się zdolne, bezpieczne i docenione, uczą się chętniej.
Właśnie taki jest cel aplikacji ALPA Kids. To spokojne, zachęcające, pozwalające na błędy gry, stworzone z udziałem nauczycieli, badaczy i psychologów, którzy rozumieją małe dzieci. I dlatego właśnie to działa i pomaga dzieciom się uczyć. Czasem najpotężniejszą rzeczą, jaką narzędzie edukacyjne może powiedzieć dziecku, jest coś najprostszego.
Czy nauka poprzez zabawę rzeczywiście pomaga małym dzieciom? W badaniu przeprowadzonym w 2021 roku na Uniwersytecie Tallińskim wszyscy 44 nauczyciele przedszkolni stwierdzili, że ALPA Kids miała pozytywny wpływ na naukę języka u dzieci. Ważne jest, aby odczytywać to jako obserwacje doświadczonych nauczycieli, a nie pomiar laboratoryjny, ponieważ samo badanie zaznacza ograniczenia wynikające z małej próby i formatu ankietowego. W tych granicach opinie nauczycieli były zdecydowanie pozytywne.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego pozytywna informacja zwrotna jest ważna dla nauki dziecka? Nauczyciele w badaniu wskazywali, że pochwała po ukończeniu zadania dawała dzieciom pozytywność, pewność siebie i wyższe poczucie własnej wartości, a nawet budziła zainteresowanie u dzieci, które wcześniej niechętnie się uczyły. Zachęta pomaga dzieciom poczuć się zdolnymi, co sprawia, że chętniej próbują dalej.
Jak ALPA Kids daje dzieciom informację zwrotną? Dzieci otrzymują ciepłą, natychmiastową pochwałę, gdy im się uda – na przykład gwiazdki i wypowiedziane na głos „Dobra robota” po ukończeniu układanki lub balony po pokonaniu wyzwania. Przyjazna postać alpaki, ALPA, wyjaśnia każdą grę i dopinguje dzieci.
Czy to w porządku, jeśli dzieci popełniają błędy w aplikacji? Tak, i jest to część projektu. Nauczyciele zauważyli, że dzieci mogą powtarzać zadania i próbować ponownie po popełnieniu błędu, co pomaga im czuć się pozytywnie nastawionymi do procesu nauki, zamiast zniechęcać się błędami.
Czy ALPA Kids może pomóc dzieciom w nauce drugiego języka? W badaniu 97% ankietowanych nauczycieli uważało, że ALPA może pomóc rosyjskojęzycznym dzieciom w nauce języka narodowego, częściowo dzięki temu, że zachęcająca postać i wyraźna informacja zwrotna sprawiały, że nowy język wydawał się przystępny. Podobnie jak wszystkie wnioski w tym opracowaniu, odzwierciedla to postrzeganie nauczycieli, a nie zmierzone wyniki testów.
Uwaga dotycząca źródła
Ten artykuł opiera się na pracy magisterskiej Abdelsalama Megaheda z 2021 roku, obronionej na Uniwersytecie Tallińskim, pt. „Wpływ gier do nauki języka dla dzieci w wieku przedszkolnym na podstawie studium przypadku aplikacji Alpa Kids” (School of Digital Technologies, promotor: Linda Helene Sillat, MSc). Badanie objęło ankietę przeprowadzoną w kwietniu 2021 roku wśród 44 nauczycieli przedszkolnych z 37 przedszkoli na temat ich doświadczeń z korzystaniem z ALPA Kids. Jest to jakościowe badanie oparte na percepcji nauczycieli, z niewielką próbą, a autor sam wskazuje te ograniczenia, dlatego jego wyniki najlepiej traktować jako świadome obserwacje z klasy, a nie jako szeroki, przyczynowo-skutkowy dowód.